اينكه به نيت خلافت باشد و به عدل ، عدالت و ميزانى كه در آن ، كار خداوند از براى او قرار داده است و در شريعت بيان آن شده است ، رفتار نكند و طرف تفريط و تقصير را پيشه گيرد و آن كار را محكم ننمايد ، يا آنكه طرف افراط و اسراف و زياده‌روى را بگيرد ؛ مثل زينت دادن كارها به زينتى كه دخل به نظام و انتظام مردمان ندارد ، بلكه موجب فساد و افساد نظام مىباشد . مثل تصنعات در بنائى ، نقاشى ، تكلّفات تجارى ، زرگرى و ساختن و بافتن لباسهاى فاخره زينت‌دار و امثال آنها ، يا آنكه خود آن كار داخل در اسراف و ظلم و خلاف عدل و از جمله فضولاتى كه دخل به نظام امر مردمان ندارد ؛ بوده باشد . مثل تصنّعات مبتدعه از قبيل صنعت قالب‌تراشى و تعبيه كردن در تعزيه و ساختن عصاهاى مصوّره و امثال اينها ، پس همگى اينها از حدّ عبادت و شيوه خلافت ، خارج و مشغول شوندهء به آنها ، از اهل كفر ، معصيت ، فسق ، فجور ، اهل دنيا ، مذموم ، اهل جهنّم و از جمله مصداق آيه وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ « 1 » كه سابقا مذكور شد مىباشند و بهره‌اى از ثواب و ثمرات مرحله خلافت الهى ندارند . و آنكه طرف تفريط و اسراف را گرفته است ؛ معلوم مىشود كه قصد او تحصيل نمودن اجرت و مال است نه گذرانيدن امر نظام و محكم نمودن كار ، كه معنى خلافت از خداوند مىباشد و خداوند فرموده است كه ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ما أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَ ما أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ « 2 » يعنى من خلق ننمودم جنّ و انس را در روى زمين مگر به جهت آنكه عبادت و بندگى مرا بنمايند و امر خلافت كه اظهار نمودن صفت ربوبيت و عدل من است به جاى آوردند و مقصود از حركات ، سكنات و كارهاى ايشان ، گذرانيدن امر خلافت مىباشد و نمىخواهم از ايشان كه رزق خود را بدهند يا اينكه اطعام به من بنمايند . به درستى كه خداوند ، اوست رزق دهنده و صاحب قوت و محكم نماينده امور .

--> ( 1 ) . حج : 18 ( 2 ) . ذاريات : 58 ، 57 ، 56